Poniedziałek, 2 listopada Imieniny: Bogdan, Bohdana, Tobiasz
Kontakt
Teraz Poniedziałek, 2 listopada 2026
Znane osoby

Hans Ernst von Kottwitz — ewangelicki filantrop

• Anna Wieczorek • 3 min czytania

Hans Ernst von Kottwitz

Hans Ernst von Kottwitz (2 września 1757–13 maja 1843) był niemieckim ewangelickim filantropem i czołowym przedstawicielem ruchu nowego narodzenia.

Dane osobowe
Urodzenie2 września 1757, Krzepielów
Śmierć13 maja 1843, Berlin
Zawód / rolaewangelicki filantrop; przedstawiciel ruchu nowego narodzenia
Wykształcenie i rodzina
Wykształceniegimnazjum we Wrocławiu; studia prawa we Frankfurcie nad Odrą (krótko)
Rodzinasyn Adama Melchiora Freiherr von Kottwitz i Johanny Luisy Freiin von Kock; żonaty z Charlotte Helene Gräfin von Zedlitz, dwoje synów i córka
Główne inicjatywy
InstytucjeFreiwillige Beschäftigungsanstalt; przędzalnie w Krzeszowie, Kłodzku i Spiller

Hans Ernst von Kottwitz zasłynął jako organizator przedsięwzięć zatrudniających i wspierających ubogie rodziny oraz jako działacz kościelny angażujący się w diakonię i misję wewnętrzną.

Życiorys i początki zaangażowania społecznego

Urodził się w Krzepielowie w rodzinie ziemiańskiej. Kształcenie rozpoczął w gimnazjum we Wrocławiu, a jako trzynastolatek został paziem na dworze Fryderyka II w Poczdamie. Po śmierci ojca i rodzeństwa w 1775 roku przeżył wewnętrzną przemianę, która skłoniła go do długich podróży po Niemczech i do badania warunków życia robotników.

W Hamburgu poznał Matthiasa Claudiusa. Około 1788 roku spotkanie z Augustem Gottliebem Spangenbergiem z braci morawskich skłoniło go do poświęcenia się działalności dobroczynnej. W życiu prywatnym ożenił się z Charlotte Helene Gräfin von Zedlitz; miał z nią dwóch synów i córkę. W późniejszych latach część majątku przeznaczał na przedsięwzięcia społeczne, co doprowadziło go do bankructwa i do podziału majątku małżeńskiego.

Działalność charytatywna i inicjatywy gospodarcze

W Berlinie, gdzie zamieszkał od 1806 roku, reagował na biedę towarzyszącą gospodarczej niestabilności po bitwie pod Jeną. 1 października 1808 roku założył w opuszczonych koszarach instytucję nazwaną Freiwillige Beschäftigungsanstalt. Zakład ten oferował zubożałym rodzinom zakwaterowanie, pracę, wyżywienie, opiekę medyczną i duchową oraz nauczanie, aż do momentu samodzielnego utrzymania się przez podopiecznych.

Na zlecenie króla Fryderyka Wilhelma III Kottwitz otrzymał 17 000 talarów reńskich i w 1812 roku otworzył przędzalnie w Krzeszowie, Kłodzku i Spiller. Do 1819 roku zakłady te zatrudniały ponad 3 700 prządzek i tkaczy. Nie miały przynosić zysków; celem było pozwolić ludziom wrócić do godnego życia przez stałe zatrudnienie.

Rola w kościelnej pomocy i współpraca z innymi działaczami

Kottwitz działał jako prekursor protestanckiej diakonii i misji wewnętrznej. Brał udział w powstaniu Pruskiego Głównego Towarzystwa Biblijnego (Prussian Haupt-Bibelgesellschaft) w 1814 roku oraz w Gesellschaft zur Beförderung des Christentums unter den Juden. Prowadził korespondencję z Theodorem Fliednerem w sprawie resocjalizacji więźniów. Był też w kręgu przyjaciół i współpracowników takich osób jak bracia Gerlach, Johann Hinrich Wichern, August Neander i inni teolodzy.

W swoich pismach i wystąpieniach krytykował zaniedbania szkolnictwa, wskazując że nadmierny nacisk na klasyczne języki i matematykę pomija kształtowanie postawy religijnej młodzieży.

Twórczość i upamiętnienie

Opublikował m.in. Über Armenwesen (1809) oraz Ueber öffentliche Strafanstalten, und die zweckmäßigsten Mittel, den gemeinen Mann zur Thätigkeit zu reizen (1810). Jego praktyczne podejście do pomocy i przykład działalności przywoływali później inni reformatorzy społeczni.

Kościół Ewangelicki w Niemczech wpisuje go do swojego kalendarza imion — wspomnienie przypada na 13 maja. Zmarł w Berlinie 13 maja 1843 roku w wyniku powikłań grypowych.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Hans Ernst von Kottwitz?
Urodził się 2 września 1757 roku w Krzepielowie.
Co to była Freiwillige Beschäftigungsanstalt założona przez Kottwitza?
Była to instytucja zatrudnienia oferująca zakwaterowanie, pracę, wyżywienie, opiekę medyczną i duchową oraz nauczanie dla zubożałych rodzin.
W jakich miejscach działały przędzalnie otwarte przez Kottwitza?
Przędzalnie działały w Krzeszowie, Kłodzku i Spiller; w 1819 roku zatrudniały ponad 3 700 prządek i tkaczy.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Anna Wieczorek

Nazywam się Anna Wieczorek i jestem redaktorem prowadzącym slaskiesprawdzasie.pl. Zajmuję się tematami, które nie mieszczą się w jednym dziale, i czuwam nad całością serwisu.

Czytaj również