Fundacja STOP Znieczulicy wraz z zespołem socjologów i psychoterapeutką Anną Zielenkiewicz opracowała materiał, który ma pomóc świadkom reagować bezpiecznie wobec ofiar przemocy, hejtu i kryzysów psychicznych. Publikacja ma formę praktycznego przewodnika i wyjaśnia, jak udzielić pierwszej pomocy emocjonalnej zarówno w przestrzeni publicznej, jak i w internecie. Premiera przewodnika zaplanowana jest we wrześniu, przed Ogólnopolskim Tygodniem Edukacji odbywającym się w dniach 14–20 września 2026. Przewodnik będzie dostępny bezpłatnie do pobrania na stronie kampanii stop-znieczulicy.pl.
Jak działa zasada 4 Z?
Przewodnik prezentuje prosty schemat reagowania nazwany zasadą 4 Z, składającą się z czterech kroków: zauważyć, zapytać, zaakceptować, zareagować. Najpierw wskazane jest dostrzeżenie zmian w zachowaniu osoby i sygnałów, że sobie nie radzi. Kolejny krok to zadanie spokojnego, bezpośredniego pytania typu „Jak się czujesz?”, które daje sygnał obecności i troski. Następnie należy przyjąć emocje bez oceniania i unieważniania, a na końcu — zostać przy osobie, wysłuchać i pomóc znaleźć dalsze wsparcie lub, jeśli to konieczne, wezwać pomoc pod numerem 112.
Po czym rozpoznać, że ktoś może być w kryzysie?
Ekspertka kampanii wskazuje, że sygnały kryzysu bywają różnorodne i wymagają uwagi, zwłaszcza gdy występuje ich nagromadzenie. Do niepokojących objawów należą wycofanie z relacji, izolowanie się, gwałtowne zmiany nastroju, problemy ze snem czy nasilona drażliwość. Szczególną ostrożność budzą wypowiedzi o beznadziei, poczuciu braku sensu życia lub bycia ciężarem dla innych oraz zachowania takie jak rozdawanie ważnych rzeczy czy pożegnania z bliskimi. W sieci ostrzeżeniem mogą być pożegnalne wpisy, nagłe znikanie z mediów społecznościowych czy publikacje dotyczące autoagresji.
Jak reagować w przypadku cyberprzemocy?
W internecie skuteczne wsparcie często nie oznacza publicznej konfrontacji ze sprawcą. Przewodnik rekomenduje prywatny kontakt z osobą dotkniętą przemocą, komentarz wyrażający wsparcie lub zgłoszenie obraźliwych treści administratorom platformy. Należy unikać powielania hejtu i odpowiadania agresją na agresję, ponieważ to zwiększa zasięg szkodliwych treści. Gdy wpisy sygnalizują myśli samobójcze lub realne zagrożenie życia, zalecane jest nawiązanie kontaktu z osobą dotkniętą oraz wezwanie służb lub powiadomienie zaufanej osoby dorosłej; w takiej sytuacji nie należy obiecywać zachowania informacji w tajemnicy.
Gdzie szukać dalszego wsparcia?
Przewodnik podaje konkretne numery i instytucje dostępne dla osób w kryzysie oraz dla świadków, którzy chcą pomóc. Do całodobowego, bezpłatnego Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym można dzwonić pod numer 800 70 2222 (liniawsparcia.pl). Inne linie to 116 123 — Telefon zaufania dla dorosłych, 116 111 — Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, 800 100 100 — telefon dla rodziców i nauczycieli, 800 120 002 — „Niebieska Linia” dla osób doświadczających przemocy w rodzinie oraz 800 108 108 — linia wsparcia po stracie bliskich. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy zadzwonić pod numer 112.
Ogólnopolski Tydzień Edukacji i dostęp do szkoleń
W ramach kampanii odbędzie się Ogólnopolski Tydzień Edukacji „STOP Znieczulicy: Wyloguj Obojętność”. W dniach 14–18 września zaplanowano wykłady i warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych, a 19–20 września przewidziano Otwarty Weekend Edukacyjny z bezpłatnymi zajęciami dla różnych grup wiekowych. Część wydarzeń będzie miała formułę hybrydową, a udział jest bezpłatny — obowiązuje rejestracja na stronie kampanii: stop-znieczulicy.pl/kampania-2026/.
