Rezerwat archeologiczny kultury łużyckiej w Częstochowie jest oddziałem Muzeum Częstochowskiego i znajduje się w dzielnicy Raków. Stała ekspozycja stoi bezpośrednio nad oryginalnym stanowiskiem grzebalnym, co czyni ją jednym z nielicznych takich miejsc w Polsce.
Jak odkryto to miejsce?
Pierwsze drobne znaleziska na tym terenie pojawiały się jeszcze przed I wojną światową i trafiały na posterunek policji. Kolejne wykopaliska miały miejsce w 1927 i 1952 roku, lecz odkrycia z tych badań nie zachowały się do czasów współczesnych.
Główne cmentarzysko odkryto w styczniu 1955 roku podczas prac budowlano-ziemnych przy trasie tramwajowej i wiadukcie Alei Pokoju. Latem 1955 przeprowadzono wykopaliska ratownicze i zabezpieczono 11 grobów. W 1960 roku badania objęły większy obszar i odsłoniły 69 grobów; łączna liczba znanych grobów osiągnęła 80, z których część znalazła się pod nasypem wiaduktu.
Co eksponuje rezerwat?
Rezerwat chroni cmentarzysko grupy śląsko-małopolskiej okresu halsztackiego kultury łużyckiej z wczesnej epoki żelaza, datowane na 750–550 lat p.n.e.. Stanowisko ma układ rzędowy i zajmuje blisko 100 m². Wykopano tam groby ciałopalne i szkieletowe — 25 grobów ciałopalnych oraz 44 groby szkieletowe — które przykrywano kawałkami wapienia i granitu.
Jakie przedmioty znaleziono?
W grobach odkryto wyposażenie składane przy zmarłych: naczynia, biżuterię, narzędzia, broń i żywność. Wśród ruchomych zabytków znalazły się trzy grzechotki w kształcie ptaszków oraz dwie bransolety przypuszczalnie wykonane z żelaza meteorytowego o wysokiej zawartości niklu. Analizy kości ujawniły dane o chorobach i stosowanych metodach leczniczych, w tym ślady udanej trepanacji czaszki.
Kto i kiedy zorganizował rezerwat oraz prace konserwatorskie?
Decyzja o budowie rezerwatu zapadła w 1960 roku; w tym samym roku powstał Społeczny Komitet Budowy Rezerwatu, a materiały budowlane trafiły na miejsce jesienią. Autorem pierwotnego projektu pawilonu był architekt Włodzimierz Ściegienny. Rezerwat udostępniono 9 czerwca 1965 roku.
W latach 2001–2002 budynek przeszedł gruntowny remont, podczas którego odkryto kolejne pięć grobów. Konserwacja zabytków i materiałów kostnych prowadzona przez pracowników Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie trwała od 2003 do 2004 roku, a rezerwat ponownie otwarto dla zwiedzających w 2004 roku.
Rezerwat zajmuje powierzchnię blisko 100 m².
Informacje praktyczne
- Adres: Majora Waleriana Łukasińskiego 20, 42-207 Częstochowa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: cz–pt 9:00–15:30, sob 11:00–17:00
- Telefon: +48504757190
- Strona internetowa: muzeumczestochowa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (175 opinii)
