| Friedrich Gielczewsky | |
|---|---|
| Data urodzenia | 17 stycznia 1768 |
| Miejsce urodzenia | Iława Mała |
| Data śmierci | po 27 sierpnia 1829 |
| Zawód | kupiec, fabrykant, wynalazca |
| Rodzina | |
| Ojciec | Salomon Gielczewsky, producent papieru |
| Rodzeństwo | dwoje |
| Fabryka papieru | |
| Własność | właściciel od 1782 |
| Sprzedaż | 21 października 1814 — Karl Frass |
Friedrich Gielczewsky odziedziczył po ojcu zakład papierniczy i prowadził działalność fabryczną, a równocześnie prowadził prace nad własnymi konstrukcjami lotniczymi. Jego najszerzej odnotowany projekt dotyczył pomysłu na sterowany balon powietrzny.
Rodzina i działalność w przemyśle papierniczym
Ojciec Friedricha, Salomon Gielczewsky, był właścicielem miejscowej fabryki papieru. Salomon zakupił ją od hrabiego Redern z Małomic za 3000 talarów i wprowadził modernizację, instalując na Śląsku pierwszą żelazną prasę do wyciskania wody z papieru, za co otrzymał nagrodę w 1747 roku.
Po śmierci ojca — 8 września 1782 roku — Friedrich przejął własność fabryki w 1782 roku. Prowadzenie przedsiębiorstwa nie powiodło się; fabryka uległa ruinie i 21 października 1814 roku została sprzedana kierownikowi zakładu, Karlowi Frassowi.
Prace nad projektem sterowanego balonu powietrznego
W 1808 roku pruskie urzędy otrzymały informacje o eksperymentach Gielczewsky'ego nad pomysłem sterowanego balonu. Wynalazca deklarował gotowość pokrycia kosztów próby rzędu 1000 talarów i ubiegał się o królewski patent, który miał zapewnić wyłączność na konstrukcję przez kilka lat.
„Fabrykant Gielczewsky z Iławy k/Szprotawy... koszty próby rzędu 1000 talarów chce pokryć z własnych środków.”
Początkowe zainteresowanie urzędników spotkało się z biurokratyczną inercją. Pomimo wielokrotnych wniosków Gielczewsky nie otrzymał patentu ani finansowania; z upływem czasu popadł w biedę, a jego dokumentacja projektowa zaginęła lub uległa zniszczeniu.
Charakter projektu i losy koncepcji
Zachowały się jedynie szczątkowe opisy koncepcyjne z 15 maja 1817 roku oraz z 19 lipca 1823 roku, z których nie da się jednoznacznie odtworzyć zasady działania wehikułu. Projektowany statek miał składać się z części unoszącej oraz napędowej i opierać się na dwóch zasadach: „lżejszy jak powietrze” oraz „cięższy jak powietrze”.
Gielczewsky planował użyć drogiej i niebezpiecznej substancji palnej jako napędu; nazwa tej substancji nie została ujawniona. Wynalazca wskazywał także możliwe użycie konstrukcji w działaniach przeciwokrętowych, czyli jako broni powietrznej. Zmarł po 27 sierpnia 1829 roku w okolicznościach i miejscu bliżej nieznanym.
