Melchior Hedloff — śląski rozbójnik i morderca

Melchior Hedloff stał się rozpoznawalny jako przywódca bandy rabunkowej operującej w lasach południowego Śląska. Jego działalność przyciągnęła uwagę władz książęcych, a po pojmaniu oskarżono go o setki zabójstw i praktyki kanibalistyczne.

Życiorys i początki przestępczej działalności

Urodził się w 1606 roku w Kuźnicy Kąckiej koło Międzyborza. Jako nastolatek pomagał ojcu przy wypalaniu węgla drzewnego i przewoził towar do Wrocławia, lecz ta praca nie dawała mu zadowalających dochodów. W czasie wojny trzydziestoletniej służył w armii habsburskiej; o przebiegu jego służby wiadomo niewiele.

Po powrocie do rodzinnych stron ożenił się z Anną i miał córkę. Początkowo trudnił się kłusownictwem, a z czasem zaczął napadać na podróżnych, rabować ich i zabijać. Wraz z trzema pomocnikami utworzył bandę, która działała m.in. w lasach międzyborskich, rejonie Kuźnicy Czeszyckiej, Chojnika, Pawełków, Niwek, Surmina oraz na Wzgórzach Twardogórskich. Przydomek "Strzelec Melchior" wiązał się z używaniem dwóch arkebuzów; jeden z tych sprzętów znajduje się w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Aresztowanie, proces i tortury rodzinne

Wewnętrzne działania władz przeciwko jego działalności objęły powołanie uzbrojonych patroli z inicjatywy księcia oleśnickiego Sylwiusza Nimroda Wirtemberskiego. We wrześniu 1653 roku aresztowano jego żonę i córkę i poddano torturom łamaniem kołem, by wydobyć informacje o działalności bandy. W trakcie przesłuchań wyszło na jaw, że Hedloff miał prosić o dostarczenie serca noworodka, wynikając z wierzeń dotyczących nadprzyrodzonych właściwości takich organów.

Dwaj bracia Melchiora, Maciej i Jerzy, także zostali aresztowani i torturowani za udział w zbrodniach oraz wykorzystywanie łupów. Melchior został pojmany 2 listopada 1653 roku w Łąkach pod Sułowem i przewieziony do Oleśnicy.

Przebieg procesu, skala zarzutów i dowody

Po osadzeniu w więzieniu Hedloff został poddany torturom, które skłoniły go do kolejnych przyznań. W różnych datach listopada i grudnia 1653 roku przyznawał się stopniowo do wielu morderstw; suma tych zeznań doprowadziła do oskarżenia o co najmniej 251 zabójstw. Wśród wymienionych ofiar byli Polacy, Żydzi, kobiety, szlachcice, rzemieślnicy, chłopi i kupcy. Wśród osób, które miał zabić, znalazły się trzej jego kompani oraz jego własne dziecko.

W akta wpisano opisy szczególnie brutalnych czynów, w tym zabicie ciężarnej kobiety z Gdańska, rozcięcie jej brzucha i wyciągnięcie serca nienarodzonego dziecka, które miał spożyć. Za dowód w sprawie przedstawiono arkebuz z nacięciami, którym rzekomo oznaczał swoje ofiary. Spis morderstw z datami i danymi ofiar wydrukowano w 1654 roku we Wrocławiu, a na jednym z arkebuzów umieszczono tabliczkę z podobizną sprawcy i niemieckim opisem jego zbrodni; w inskrypcji tej podano także liczbę 251 i datę zapisaną jako 19 stycznia 1654 roku.

Przebieg egzekucji i wystawienie szczątków

Egzekucja odbyła się 19 lutego 1654 roku na oleśnickim rynku przed ratuszem i miała charakter pokazowy. Najpierw kat odciął mu palce u rąk, potem w czterech narożnikach rynku zdjęto skórę obcęgami. Następnie ciało zdjęto z wozu i przeciągnięto na łąki poza mury miasta.

Po przewiezieniu poza mury skazańca poddano karze łamania kołem, a na koniec ciało poćwiartowano. Szczątki rozwieszono przy drogach prowadzących poza Oleśnicę jako przestrogę dla podróżnych i okolicznej ludności.